De voordelen van vroeg (voor)lezen: een kijkje in het werk van leesmediaconsulent Steffy
Met voorlezen kun je niet vroeg genoeg beginnen. Dat is de boodschap die leesmediaconsulent Steffy iedere dag uitdraagt. Vanuit het project BoekStart in de kinderopvang gaat zij namens de Bibliotheek West-Brabant kinderopvangcentra en peutergroepen langs om jong en oud te vertellen over het belang van voorlezen.
Steffy’s liefde voor taalontwikkeling ontstond al vroeg. “Ik werkte eerst op een peuterbehandelgroep voor kinderen met een vermoeden van een taalontwikkelingsstoornis,” vertelt ze. “De vacature voor leesmediaconsulent kwam na 10 jaar voorbij en dat leek me een afwisselende en uitdagende functie.”
Van verbinder tot adviseur
Afwisselend en uitdagend is het werk van een leesmediaconsulent zeker; geen dag is hetzelfde voor Steffy. Dat vindt ze ook het leuke aan haar werk: “Leesmediaconsulent is een functie met veel verschillende rollen. Je bent de verbinder tussen de Bibliotheek en kinderopvang en adviseert over boeken en de inrichting van de leesomgeving. Ook ben je de bouwer van een goed leesklimaat binnen de opvanglocaties. Daarnaast werk je als trainer door verschillende trainingen aan te bieden aan de pedagogisch professionals.”
Campagnes als De Nationale Voorleesdagen spelen een grote rol in het werk van Steffy. “Dan gaan we langs bij heel veel kinderopvanglocaties in ons werkgebied. Samen met de kinderen maken we er een voorleesfeestje van! Hier gaat ook altijd veel voorbereidingstijd in zitten. We beginnen vaak al na de zomervakantie.”
Naast haar werk als leesmediaconsulent bekleedt Steffy ook de functie projectleider VoorleesExpress bij de Bibliotheek West-Brabant. Dit project helpt kinderen uit taalarme gezinnen met het stimuleren van de taalontwikkeling, bijvoorbeeld met voorlezen en taalspelletjes. Vanuit deze functie en haar werk als leesmediaconsulent weet Steffy als geen ander hoe belangrijk het is om aan taal te werken met jonge kinderen.
Lezen, praten en doen
Leesbevordering op de kinderopvang vraagt om veel maatwerk. Kinderen maken in de eerste vier jaar een grote (lees)ontwikkeling door. Waar baby’s vooral bezig zijn met het ontdekken van boekjes, is er bij peuters meer ruimte voor interactie in het voorleesmoment. Steffy breidt het voorleesmoment uit met een spelletje, filmpje of liedje. “Op deze manier komen de woorden uit het boek op verschillende manieren terug. Kinderen moeten een woord namelijk zeven keer horen om het op te slaan,” vertelt ze.
Samen met de andere leesmediaconsulenten werkt Steffy ieder jaar verschillende boeken uit om bij zo’n interactief voorleesmoment in te zetten. Zelf bedacht ze een activiteit bij het boek Mag ik eens in je potje kijken, een vrolijk prentenboek over dieren en hun poep. “Ik had met klei verschillende soorten ‘poep’ nagemaakt en de kinderen mochten die koppelen aan de dieren uit het boek. Het was een groot succes! Zo maak je lezen tastbaar en leuk.”
Daarnaast houdt ze binnen een (leeftijds)groep zoveel mogelijk rekening met het taalniveau. “We sluiten hierbij aan door op verschillende niveaus vragen te stellen. Als kinderen geen antwoord kunnen geven, vullen we het zelf in of laten we andere kinderen helpen.”
Alle jonge kinderen houden van boeken
Weerstand tegen boeken ziet Steffy nauwelijks. “In de leeftijd van nul tot vier jaar vinden kinderen boeken bijna altijd interessant. Je ziet wel wie in de groep gewend is aan lezen en wie niet. Die kinderen zijn vaak snel afgeleid, maar met kleine stapjes en geduld komt dat vanzelf.”
“Ik vind het mooi om te zien dat alle jonge kinderen van boeken houden. Pas als ze ouder worden krijgen ze een mening over lezen.”
Samen werken aan een rijke taalomgeving
Naast het werken met kinderen speelt samenwerking met pedagogisch professionals en ouders een grote rol. “Op iedere locatie hebben we een voorleescoördinator, dat is onze contactpersoon vanuit de opvang. We maken afspraken voor groepsbezoeken waarbij we pedagogisch professionals laten zien hoe zij een voorleesactiviteit in kunnen zetten,” vertelt Steffy.
Ook thuis probeert ze gezinnen te inspireren. “We geven altijd een brief mee naar huis, waarin staat welk boek we hebben voorgelezen en wat voor activiteit we hebben gedaan. Ook informeren we over het gratis lidmaatschap voor kinderen bij de Bibliotheek. Daarnaast organiseren we bij de kinderopvang een ouderavond. Hier bespreken we waarom voorlezen zo belangrijk is, hoe je dit kunt doen en welke boeken aansluiten bij de leeftijd van het kind.”
Tip van Steffy voor pedagogisch professionals: “Film een minuutje hoe je voorleest. Dan kun je aan ouders laten zien hoe simpel het eigenlijk is.”
Te weinig voorleestijd
De grootste vijand van voorlezen, is het gebrek aan tijd. “We merken dat pedagogisch professionals te maken hebben met onderbezetting en zieken. Voorlezen komt er dan maar een beetje bij,” vertelt Steffy. “Ook is het soms lastig om budget vrij te krijgen voor nieuwe boeken, terwijl dat juist zo belangrijk is. En ouderavonden gaan niet altijd door, omdat ouders het te druk hebben.”
Juist daarom blijft Steffy het nut van voorlezen naar voren brengen. “Boekentaal is rijke taal. Daar leren kinderen veel nieuwe woorden van. Veel kinderen starten tegenwoordig met een taalachterstand op school. Door vroeg te beginnen met (voor)lezen zou dit voorkomen kunnen worden.”
“Het is zo belangrijk om kinderen vanaf jonge leeftijd voor te lezen. Juist in deze fase leren kinderen zo veel en zo snel.”
Voor de toekomst hoopt Steffy dat leesbevordering nog steviger verankerd wordt in het voorschoolse onderwijs. “Ik zou elke opvanglocatie willen aanraden om samen te werken met een leesmediaconsulent,” zegt ze. “Samen kunnen we kijken naar de leesbevordering op de opvang en bieden we trainingen aan, zodat (voor)lezen goed op de kaart wordt gezet. We helpen om de boekencollectie te saneren en kijken mee naar het bestellen van nieuwe boeken. Een win-win situatie, lijkt mij!”
Inspireren met verhalen
Steffy is blij dat ze met haar werk haar liefde voor (voor)lezen over kan brengen aan de pedagogisch professionals en ouders van jonge kinderen: “Ik vind het mooi om te zien dat de tips die we geven als leesmediaconsulent ook daadwerkelijk ingezet worden op de opvang. En dat pedagogisch professionals nog altijd verbaasd kunnen zijn over hoelang kinderen zich met boekjes kunnen vermaken.”
Voor Steffy is dat de kern van haar werk: inspireren. “Ik hou ervan om mensen te inspireren om voor te lezen. En dan maakt het niet uit of dit nou ouders, professionals of kinderen zijn.”